🇳🇱 De hond die van het uitsterven werd gered
Aan het einde van de 19e eeuw liepen overal in Nederland Schapendoes-achtige honden achter schaapskuddes aan. Slim, wendbaar en onvermoeibaar. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het ras vrijwel verdwenen. Eén man, kynoloog P.M.C. Toepoel, weigerde dat te accepteren. Hij verzamelde de laatste exemplaren en kruisingen die op de Schapendoes leken, en bouwde het ras vanaf vrijwel nul weer op. In 1971 werd de Schapendoes officieel erkend. Vandaag is hij een zeldzaam maar loyaal stukje Nederlands erfgoed: een harige wervelwind met een hart van goud en de eigenzinnigheid van een boerenhond.
De vrolijke boerenhond die zijn eigen plan trekt
De Schapendoes is een hond die je hart verovert en vervolgens zijn eigen gang gaat. Hij is levendig, intelligent, aanhankelijk en speels. Hij houdt van zijn mensen, wil overal bij zijn en geniet zichtbaar van het leven. In huis is hij gezellig, op de bank kruipt hij graag tegen je aan, en als je lacht lacht hij mee. Het is een hond die oprecht vrolijk is, niet als trucje maar als karakter.
Maar onder die pluizige vacht zit een herdershond. En een herdershond denkt zelf na. De Schapendoes werd gefokt om zelfstandig beslissingen te nemen op de hei, zonder dat de herder elk commando hoefde te geven. Die eigenschap is er nog steeds. Hij luistert prima, als hij het nut inziet. En als hij het nut niet inziet, neemt hij gewoon zijn eigen beslissing. Dat is geen ongehoorzaamheid, het is erfgoed.
De lichtvoetige springer
De Schapendoes is gebouwd om te bewegen. Hij is lichtvoetig, wendbaar en kan fenomenaal springen. Op een agilityparcours is hij in zijn element: door tunnels, over hordes, slalommend tussen palen, en dat alles met een snelheid en plezier die indruk maken. Het is niet voor niets dat Schapendoezen al jaren goed presteren in behendigheid en flyball. Hij is de ideale hondensport-hond voor wie geen Border Collie wil maar wel een intelligente, atletische partner zoekt.
Die energie moet er wel uit. Een Schapendoes die te weinig beweegt en te weinig uitdaging krijgt, wordt een sloophamer met een kuif. Hij gaat graven, blaffen, kussen verscheuren of je schoenen verstoppen. Niet uit kwaadaardigheid, maar uit verveling. Reken op minimaal een uur actieve bezigheid per dag, liefst met mentale uitdaging erbij.
Waaks zonder agressie
De Schapendoes meldt alles. De postbode, de buurman, een vogel die te dichtbij komt, een verdacht geluid drie straten verderop. Hij blaft, en hij blaft met overtuiging. Dat maakt hem een prima waakhond in de zin dat hij niets mist. Maar het maakt hem ook een hond die je moet leren wanneer blaffen genoeg is. In een rijtjeshuis met dunne muren is dat een aandachtspunt. Agressief is hij niet, daar zit geen greintje van in het ras. Hij meldt, en daarna verwacht hij dat jij het verder regelt.
De Schapendoes in Cijfers
Opvoeding: slim genoeg om je te slim af te zijn
De Schapendoes is een van de makkelijkst trainbare herdershonden. Hij is niet zo intens als de Border Collie en niet zo eigenwijs als de Saarloos. Hij leert snel, werkt graag samen en vindt trainingssessies oprecht leuk. Met positieve bekrachtiging en korte, afwisselende sessies kom je heel ver.
Maar zijn intelligentie werkt twee kanten op. Een Schapendoes die merkt dat je inconsequent bent, maakt daar gebruik van. Als hij gisteren wél op de bank mocht en vandaag niet, kiest hij voor gisteren. En hij onthoud precies bij welk gezinslid de regels losser zijn. Wie de Schapendoes opvoedt, moet op één lijn zitten met alle gezinsleden. Anders heeft hij binnen een week door wie de zwakste schakel is.
Het herdersinstinct: duwen en drijven
Het schapenhoeden zit nog in zijn DNA. In de praktijk betekent dat: hij kan fietsers, joggers of spelende kinderen proberen te ‘drijven’ door er tegenaan te duwen of eromheen te rennen. Dat is geen agressie, het is instinct. Maar het moet wel gemanaged worden, zeker bij kleine kinderen. Leer hem vroeg dat niet alles een kudde is.
De vacht: de deal die je sluit
De Schapendoes heeft veel haar. Heel veel haar. Zijn lange, ietwat ruwe vacht met lichte ondervacht is een raskenmerk. Het mag er “rommelig” uitzien, dat is de bedoeling. Maar rommelig is niet hetzelfde als onverzorgd. Wekelijks uitkammen is een must, dagelijks checken op klitten en takjes eveneens. Tijdens de rui verhaart hij flink en moet je vaker borstelen. Trimmen is niet nodig en zelfs ongewenst: de vacht is zelfreinigend en beschermend.
Begin hier als pup mee. Een volwassen Schapendoes die niet gewend is aan de kam, maakt van de verzorgingsbeurt een worsteling die niemand leuk vindt.
Kosten: een eerlijk geprijsd ras
De Schapendoes is bescheiden in onderhoud. Geen trimmer, geen extreme voerkosten, geen buitenproportionele dierenartsrekeningen. Het is een gezond, middelgroot ras met een eerlijke prijs. De enige investering die het vraagt is je tijd: voor de vacht, voor de beweging, voor de training.
| Kostenpost | Per maand | Toelichting |
|---|---|---|
| Voeding (premium) | € 30 – 50 | Lichtgebouwd ras, bescheiden portie |
| Verzekering | € 25 – 40 | Gemiddelde premie |
| Preventieve zorg | € 15 – 30 | Ontwormen, vlooien, jaarlijkse check-up |
| Vachtverzorging | € 5 – 10 | Borstels en kammen, geen trimsalon nodig |
| Overig (speelgoed, etc.) | € 10 – 20 | Ballen, frisbees, puzzelspeelgoed |
| Totaal geschat | € 85 – 150 | Exclusief onverwachte dierenartskosten |
De aanschafprijs bij een fokker via de rasvereniging ligt rond de € 1.400 – € 1.800. De ouders moeten zijn getest op oogafwijkingen. De Schapendoes is een zeldzaam ras, dus het kan even duren voordat er een nestje beschikbaar is. Heb geduld en koop via de rasvereniging. Er zijn twee rasverenigingen actief in Nederland.
Gezondheid: een sterk ras met twee aandachtspunten
De Schapendoes is over het algemeen een gezonde hond met een mooie levensverwachting van 12 tot 15 jaar. De rasvereniging monitort de gezondheid actief en vraagt eigenaren om gezondheidsgegevens te melden. Er zijn twee specifieke aandoeningen waar je van moet weten.
Gemiddeld risico
Gemiddeld risico
Laag risico
Overzicht: Voor- en Nadelen
✦ Voordelen
- Oprecht vrolijk, levendig en aanhankelijk
- Uitstekend met kinderen en andere huisdieren
- Intelligent en goed trainbaar
- Veelzijdig in hondensport (agility, flyball, detectie)
- Gezond ras met lange levensverwachting
- Betaalbaar in aanschaf en onderhoud
- Geen jachtinstinct, blijft in de buurt
- Uniek Nederlands ras met actieve rasvereniging
✦ Nadelen
- Eigenwijs: neemt eigen beslissingen als je inconsequent bent
- Blaft veel als waakhond-instinct
- Vacht vergt wekelijks uitkammen en dagelijks checken
- Herdersinstinct: kan kinderen en fietsers proberen te drijven
- Heeft veel beweging en mentale uitdaging nodig
- Zeldzaam ras, soms wachten op een nestje
- Kan destructief worden bij verveling
Past hij bij jou?
De Schapendoes is een van de best bewaarde geheimen van de Nederlandse hondenwereld. Een ras dat alles heeft wat je van een gezinshond wilt, mits je bereid bent om hem te geven wat hij nodig heeft. Hij past bij je als:
- Je een actieve, sportieve eigenaar bent die graag buiten is
- Je consequent bent in regels, ook als dat harige kopje je smekend aankijkt
- Je wekelijks tijd hebt voor vachtverzorging
- Je hondensport overweegt of mentale uitdaging kunt bieden
- Je koopt via de rasvereniging bij een fokker die op PRA en PDA test
- Je kunt omgaan met een hond die blaft om je iets te melden
- Je een eerlijk, gezond, Nederlands ras wilt zonder poespas